🙏 संकष्टी आणि विनायकी चतुर्थी: व्रताचे महत्त्व आणि शास्त्रशुद्ध पद्धत 🙏

• उपवासाचे पदार्थ (फराळ) दिवसातून केवळ एकदाच खावेत. वारंवार खाणे टाळावे.
• दिवसा पाणी फक्त एकदाच प्यावे. त्यानंतर थेट रात्री भोजन करतानाच पाणी प्यावे.
• चंद्रोदय झाल्यावर चंद्राला अर्घ्य (पाणी) द्यावे आणि त्यानंतरच भोजन करावे.

हे व्रत श्रद्धेने आणि शास्त्रोक्त पद्धतीने केल्यास बुद्धीची वाढ होते, संकट दूर होतात आणि भगवान श्री गजाननाची कृपा प्राप्त होते.

गणेश पुराणामध्ये संकष्टी चतुर्थी आणि चंद्र यांच्याबद्दलची एक आख्यायिका आहे, ती अशी:

एकदा भगवान श्रीकृष्ण यांनी युधिष्ठिराला सांगितले की भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील चतुर्थीला चंद्र पाहू नये. पण श्रीकृष्ण यांनी असे का सांगितले, असा प्रश्न युधिष्ठिराला पडला. तेव्हा श्रीकृष्ण यांनी त्यांना एक कथा सांगितली:

एकदा भगवान गणेश कैलासावरून भोजन करून परत येत होते. त्यांचे पोट मोठे असल्याने ते एका वाहनावरून येत असताना त्यांचे वाहन अडखळले आणि गणेश खाली पडले. त्यांना पाहून चंद्र हसला. चंद्राने गणेशाची थट्टा केली. यामुळे गणेश खूप क्रोधित झाले. त्यांनी चंद्राला शाप दिला की, “जो कोणी आजच्या दिवशी, म्हणजे संकष्टी चतुर्थीच्या दिवशी तुला पाहिल, त्याच्यावर चोरीचा किंवा खोटेपणाचा आळ येईल.”

गणेशाच्या शापामुळे चंद्र खूप दुःखी झाला आणि त्याने स्वतःला अंधारात लपवून घेतले. चंद्राच्या अनुपस्थितीमुळे पृथ्वीवर अंधार पसरला आणि सर्व जीवजंतू घाबरले. चंद्राने गणेशाची क्षमा मागितली. तेव्हा गणेश शांत झाले आणि म्हणाले, “माझा शाप पूर्णपणे मागे घेता येणार नाही, पण यात मी काही बदल करू शकेन. आजच्या दिवशी जो चंद्र पाहिल, त्याच्यावर चोरीचा आळ येईल, पण जो चतुर्थीच्या दिवशी चंद्र पाहून गणेशाची पूजा करेल, त्याचे दोष दूर होतील.”

या कथेनुसार, संकष्टी चतुर्थीच्या दिवशी चंद्र पाहिल्याने काही लोकांवर चोरीचा आळ येतो, पण गणेशाची पूजा करून चंद्रदर्शन केल्यास तो आळ दूर होतो असे मानले जाते.

ही आख्यायिका गणेशाची महती आणि चंद्राचे महत्त्व दोन्ही दर्शवते.

🙏 ॐ ओम गं गणपतये नमः 🙏