हा हिंदू धर्मातील सोळा संस्कारां पैकी पंधरावा संस्कार आहे.  विवाहाची इच्छा असणारे उपवर स्त्री आणि पुरुष – ब्राह्मण, नातेवाईक आणि अग्नी यांचा साक्षीने पती पत्नी म्हणून एकत्र येतात त्या संस्काराला विवाह असे म्हणतात. हिंदू समजुतींनुसार मानवी जीवनास (ब्रह्मचर्याश्रम, गृहस्थाश्रम, संन्यासाश्रम व वानप्रस्थाश्रम) या चार आश्रमांत विभागले गेले आहे. त्यांतील गृहस्थाश्रमासाठी पाणिग्रहण संस्कार/विवाह हा अत्यावश्यक आहे.